Necdet Gezer ve Kemal Gözler, Yeniçiftlik Beldesi, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 2003, 288 Sayfa.

Bİrİncİ Kısım
1900 yılına kadar Yenİçİftlİk Tarİhİ
(Yazan: Kemal Gözler)

Köyümüz Ne Zaman Kuruldu?

Köyümüz (Çanakkale ili Biga İlçesi Yeniçiftlik köyü), Rumî 1311, Miladî 1895 senesinde kurulmuştur. Bu konuda iki ayrı kanıta sahibiz. Bir kere Biga Sandık Emini tarafından düzenlenen 30.11.1314 (yani 30 Kasım 1898) tarih ve 484 numaralı ve kendisine “Hüccet” denilen bir belgede, köyümüzün arazisini teşkil eden çiftliğin 1311, yani 1895 senesinin Ağustos ayında alındığı yazılmaktadır. İkinci olarak Yeniçiftlik Köyü (ve şimdi Ece Mahallesi) muhtarlığında bulunan nüfus kütüğünü incelediğimizde, 1311 (1895) ve daha eski doğumluların doğum yeri olarak Bulgaristan’ın çeşitli yerlerinin veya İpsala veya Keşan gibi Trakya’daki yerlerin yazıldığını, 1312 (1896) yılında doğanların ise doğum yeri olarak Lofça-i Cedit (Yeniçiftlik) yazdığını görüyoruz. Örneğin 164 nolu hanede kayıtlı olan Abdülfettah’ın (Aygün/Engin) 1312 doğumlu kızı Selime Lofça-i Cedit doğumludur. Yine 174 nolu hanede (Saklı) kayıtlı olan 1312 doğumlu olan Cemile’nin doğum yeri olarak Lofça-i Cedit yazılıdır. Köyümüzdeki ilk bebekler, 1312 (1896) yılında doğduğuna göre köyümüzün 1312 (1896) yılında kurulu olması gerekir. Köyümüzün yeri 1895 yılının Ağustos ayında satın alındığına göre, köyümüzün ilk sakinlerinin, köyümüze 1895 yılının Eylül, Ekim, Kasım, Aralık aylarında yerleşmiş olduklarını tahmin edebiliriz.

Köyümüz Kurucuları Nereden Geldiler?

Köyümüzün kurucuları, Bulgaristan’dan gelmişlerdir. Ancak Bulgaristan’ın bir köyünden değil, sekiz-on ayrı köyünden gelmişlerdir. Dedelerimizin Bulgaristan’dan geldikler yerler sekiz grup altında toplanabilir:

1. Rahva’ya bağlı Belaslatina köyünden gelenler (78 hane, Pomaklar)

2. Lofça şehir merkezinden ve Bejanova köyünden ve ismini bilmediğimiz Lofçaya bağlı diğer köylerden gelenler (74 hane)

3. Razgrad’a bağlı Palamarsa köyünden gelenler (36 hane)

4. Şumnu’dan gelenler (Köklüce, Terbi Köy ve ismini bilmediğimiz Şumnu’ya bağlı diğer köylerden gelenler) (21 hane)

5. Plevne’den gelenler. (26 hane) (Plevne’nin hangi köyünden geldikleri bilinmiyor)

6. Filibe’den gelenler (15 hane) (Plevne’nin hangi köyünden geldikleri bilinmiyor)

7. Harmanlı’dan gelenler (13 hane) (Harmanlı’nın hangi köyünden geldikleri bilinmiyor)

8. Bulgaristan’ın diğer yerlerinden (Kızanlık, Eski Zağra, vs).

Ayrıca köy nüfus kütüğünde 250 nolu haneden sonra kayıtlı toplam 70 hane (251-321 nolu haneler) köyümüze daha sonra Trakya’dan ve çevre köylerden (Kayapınar, Ağaköy, Göktepe, Kaldırımbaşı, Güleçköy, Karacaali, Fiilik, Kozçeşme, Kazmalı, Kapanbelen, Ilıcabaşı) gelmişlerdir. Bunlar da aslen Bulgaristan muhaciridir. Ancak bunların dedelerinin nereden geldiklerini tam olarak bilmiyoruz.

Köyümüzün nasıl kurulduğunu aşağıda 23’üncü sayfadan itibaren ayrıntılarıyla anlatacağız Ancak şimdi dedelerimizin Bulgaristan’dan geldiği köyler ve delerimizin oralardaki yaşantıları hakkında bilgi verelim.

Tablo: Rumi Tarihleri Miladi Tarihe Çevirme Kılavuzu

Kaynak: Faik Reşit Unat, Hicri Tarihleri Miladi Tarihe Çevirme Kılavuzu, Ankara, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1994.

Birinci Bölüm
DedelErİmİzİn Bulgarİstan’daKİ Köylerİ

Harita: Dedelerimizin Geldiği Köyler ve Göç Yolları (Burasını tıklayınız)

Yukarıda da belirtildiği gibi köyümüzün kurucuları Belaslatina’dan, Lofça’dan, Palamarsa’dan, Şumnu’dan, Plevne’den Filibe’den, Harmanlı’dan ve Bulgaristan’ın diğer yerlerinden gelmişlerdir. Şimdi bunları sırasıyla görelim (Sayfa 16’daki haritaya bakınız).

I. Belaslatİna

Köyümüzün Pomakları Bulgaristan’ın Belaslatina köyünden gelmedir. Köyümüzün kurucuları arasındaki en büyük gurubu, toplam 78 haneyle Belaslatina’dan gelen Pomaklar oluşturmaktadır. Yukarıda 4 ilâ 14’üncü sayfalar arasında yer alan kurucular listesinde doğum yeri olarak Belaslatina yazan hane reisi kişiler Pomaktır ve Belaslatina’dan gelmektedir. Bunların bir kısmı, bugün köyümüzde yoktur. Köy kütüğünden saptayabildiğimiz kadarıyla köyümüzde aşağıdaki soyadlı kişilerin erkek tarafından en büyük dedeleri Pomaktır ve Belaslatina’dan gelmektedir.

Tablo 2: Yeniçiftlik’te Baba Tarafından Dedeleri İtibarıyla Pomak Olan Ailelerin Listesi ve Bu Ailelerden İlk Gelen Kişilerin İsimleri

Belaslatina bugün Kuzey Batı Bulgaristan’da Mihailovgrad iline bağlı, 16068 nüfuslu bir ilçe merkezidir. Bulunduğu yer hakkında yukarıda 16’ncı sayfadaki haritaya bakınız.

Belaslatina’nın koordinatları şöyledir: Latitude DMS (Enlem): 43° 28' 0N ; Longtitude DMS (Boylam): 23° 55' 60E; Belaslatina’nın rakımı (yüksekliği, altitude) 99 metredir (Kaynak:  http://www.calle.com)

Belaslatina, “bela” ve “slatina” kelimelerin bir araya gelmesinden oluşmuş birleşik bir isimdir. “Bela” Pomakça/Bulgarca “beyaz” demektir. “Slatina” ise eski Bulgarca’da “bataklık” demekmiş[1]. Dolayısıyla “Belaslatina”, kelime olarak, “Beyaz Bataklık” anlamına gelmektedir.

Dedelerimizin Belaslatina’da oturduğu zamanlarda, örneğin 1873 yılında, Belaslatina’da 100’ü Müslüman ve 181’i Bulgar olmak üzere toplam 281 hane yaşıyordu. Yani Belaslatina tahminen 1500-1600 nüfuslu büyükçe bir köydü.

Dedelerimizin geldiği yıl Belaslatina, başkenti Rusçuk olan Tuna Vilayetine bağlı Rahva (Rahova) kazasına bağlıydı. Daha önceki yıllarda Belaslatina, İvraça (Vraça) kazasına da bağlı olmuştur. O nedenle köyümüzdeki nüfus kütüğünde, Belaslatina gelen ilk kuruculardan bazılarının doğum yeri Olarak Rahva, bazılarının İvraça[2] yazılmıştır. Hatta bazılarının doğum yeri olarak Plevne yazılmıştır. Zira, Belaslatina Plevne’ye de, Rahva, İvraça’ya olduğu kadar yakındır. Biz doğum yeri olarak Rahva, veya İvraça yazan kişilerin kesinlikle Belaslatina köyünden geldiğini biliyoruz. Zira, buraya gelen dedelerimiz, çocuklarına ve torunlarına Bulgaristan’dan geldikleri köyün adının Belaslatina olduğunu söylemişlerdir. Bugün bu kişilerin torunlarından birçoğu hayattadır ve dedesinin Belaslatina geldiğini kendisine söylediğini hatırlamaktadır. O nedenle biz, köy kütüğünde doğum yeri olarak Rahva ve İvraça yazılı bulunan herkesi Belaslatina’dan geldiğini ve Pomak olduğunu kabul ettik.

Fotoğraf 1: Belaslatina (1999) (Burasını tıklayınız)

Belaslatina Tuna nehrinin 30 km kadar güneyindedir. Plevne’nin tam batısındadır. Plevne’ye karayoluyla 58 km uzaklıktadır. Lofça’nın kuzey batısında yer almaktadır. Lofça’ya 100 km kadar uzaktır. Bulgaristan’daki tek atom santralinin bulunduğu Kozluduy’a 40 km kadar uzaklıktadır. Belaslatina Romanya sınırına 30 km, Sırp sınırına 80 km kadar uzaklıktadır. Belaslatina, bizim dedelerimizin geldiği Türkiye’ye en uzak yerdir. Belaslatina Edirne’ye 400-420 km kadar uzaklıktadır. Belaslatina’nın daha batısında ve daha kuzeyinde Pomak veya Türk köyü bulunmamaktadır. Belaslatina Bulgaristandaki en kuzey batıdaki Müslüman köyüdür.

Belaslatina, Kneja (İsmailpınar), Brenitsa, Tırnık, Popitsa, Bırkaçevo, Sokolare, Boravan, Dobrelovo, Tırnava, Galiçe köylerine komşudur.

Belaslatina Balkan dağlarının kuzeyinde Tuna Nehri ovasında bulu